18.yüzyılın ortalarında İngiltere de buhar makinesinin icadı ile başlayan sanayi devrimi tarım ve dolayısı ile feodal toplum yapısından hızla sanayi yani kapitalist topluma geçişin yolunu açtı. Sanayi devrimi beraberinde getirdiği teknolojik yeniliklerle birlikte ekonomik, sosyal ve kültürel değişim ve dönüşüme de öncülük etmiş oldu.
18.yüzyılın ortalarında başlayan birinci sanayi devrimi sonrasındaki teknolojik gelişmelerin ardından elektriğin yaygınlaşması ile ikinci; bilgisayar ve bilgi teknolojilerinin yaygınlaşması ile üçüncü; siber fiziksel sistemlerin yaygınlaşması ile dördüncü ve nihayet günümüz dünyasında ise yapay zekâ ve nesnelerin internetinin yaygınlaşması ve uzay teknolojilerinin kullanılması ile beşinci sanayi devrimi sürecinin içindeyiz.
Sanayi devrimi makinenin, onunla birlikte buharın büyük fabrikalarda kullanılması ile başladı. Hızla batı Avrupa ülkelerine yayıldı. Sanayi devriminin batı Avrupa ülkelerine yayılması bir taraftan geniş bir işçi sınıfının ortaya çıkmasına sebep olurken diğer taraftan toplumsal değişimlere ve dönüşümlere yol açtı. Çok sayıda işçi tarımdan koparak kentlere akın etti. Bunun sonucunda kentlerin nüfusu hızla arttı. Kentlerdeki bu hızlı nüfus artışı iş gücünden başka satacak bir şeyi olmayan erkek, kadın ve çocuk işçilerin uzun süreler, çok zor koşullarda ve ağır işlerde çalışmak zorunda bıraktı.
O dönemde çok zor koşullarda çalışmalarına rağmen işçilerin; hastalık sigortası, emeklilik, yıllık izin, bir iş güvenliği ve hastalık izni, işten atılma tazminatı vb. iş güvenliği ve güvencesi gibi hakların tümünden mahrumdu. Devlet ise kapitalistlerin çıkarlarını korumaktan ibaret güvenlik örgütü gibi idi.
Hiçbir iş güvenli ve güvencesi olmayan ve son derece ağır ve zor koşullarda uzun süre çalışmak zorunda kalan işçiler bu duruma daha fazla dayanamayarak öfkelerini ve sınıfsal tepkilerini makineleri kırarak, parçalayarak gösterdiler. Makine kırıcılar olarak tarihe geçen bu olay ilk işçi eylemi olarak tarihteki yerini aldı.
Sanayinin ve dolayısı ile sanayi devriminin beşiği olan İngiltere aynı zamanda sendikal hareketin başladığı ve geliştiği coğrafya oldu. 1700 lü yıllardan başlayan örgütlenme mücadelesinin sonunda yüz yıl sonra 1824 yılında sendikalar yasal statüye kavuştu. Sendikaların yasal olarak tanınması örgütlenmeyi yerel düzeyden çıkararak ulusal düzeyde örgütlenmenin yolunu açtı.
Buhar makinesinin icadı İngiltere de sanayinin gelişmesine yol açarken buna bağlı olarak işçi sınıfının gelişmesi ve sendikal mücadelenin yükselmesini beraberinde getirdi. İngiltere de ki bu gelişmelere bağlı olarak Fransa da, Almanya da ve Amerika da eş zamanlı sendikal örgütlenme amaçlı işçi ayaklanmaları yaşandı.
Özelikle Fransa da 1848 de başlayan işçi ayaklanmaları süreç içerinde tüm Avrupa ya yayıldı. 1871 yılına gelindiğinde Paris te ilk işçi yönetimi; Paris Komünü kuruldu. Yetmiş günlük süre içinde işçi sınıfı iktidarının temelleri atıldı. Ancak devlet güçleri çok kanlı bir biçimde bu ayaklanmayı bastırdı. Paris Komünü tarihe ilk işçi yönetimidir. İşçi sınıfı iktidarının ne olduğunu ve nasıl olması gerektiği konusunda derslerle dolu bir süreç olarak geleceğe ışık tutmaya devam etmektedir.
Fransa da yaşananlar tüm Avrupa yı olduğu gibi Almanya da ki işçi kitlelerini de hareketlendirdi. 1864 yılında Uluslararası İşçi Derneği, diğer adıyla 1. Enternasyonal kuruldu. Kurulmasının ardından yaptığı ilk kongresinde 8 saatlik iş günü çağrısı yaptı. 1.Enternasyonalin yaptığı sekiz saatlik iş gün çağrısı tüm dünya da etki yarattı. Amerika da 1866 lı yıllarda başlayan sendikal mücadele, Enternasyonal in sekiz saatlik iş günü çağrısının da etkisi ile Chicagolu işçiler ücret düşüklüğü ve uzun çalışma saatlerini protesto etmek amacıyla protesto eylemlerine başladılar. Protesto eylemleri devlet güçleri ve kapitalistlerin özel güvenlik elemanları ile birlikte kanlı bir biçimde bastırıldı ve birçok işçi bu katliamda öldürüldü. 1 Mayıs günü gerçekleşen bu katliam daha sonra ki yıllarda Enternasyonalin çağrısı ile 1 Mayıs İşçi Günü olarak kabul edildi.
20.yüzyılın başında Dünya genelinde üç milyon işçi sendikal örgütlenme içinde yer alıyordu. 1917 yılında gerçekleşen 17 Ekim Devrimi sonrasında Ekim devriminin yarattığı etki ile Dünya da yaşanan siyasal ve toplumsal gelişmelere paralel olarak 1920 yılına gelindiğinde Dünya da sendikalara üye işçi sayısı 502 milyonu aştı.
Başta Almanya, Avusturya, Macaristan ve İtalya başta olmak üzere 1919 ve 1920 yıllarında tüm Avrupa işçi sınıfı ayaktaydı.1926 yılında İngiltere işçi sınıfının gerçekleştirdiği genel grev ülkedeki tüm dengeleri alt üst etti. 1929 yılında kapitalist ülkeler büyük bir ekonomik krizin içine yuvarlandı. Krizin etkisi ile kapitalist üretim durma noktasına geldi. İşsizlik arttı, geniş halk yığınları yoksullukla karşı karşıya kaldı.
1929 krizini bir türlü aşamayan kapitalizm tıpkı birincisinde olduğu gibi çareyi savaş çıkarmakta bularak 1939 yılında ikinci paylaşım savaşında buldu. Savaş sırasında Naziler tarafından tüm sendikal yapılara yasaklandı. Ve büyük bir baskı ile karşı karşıya bırakıldı. Bu bakı ve yasaklamalar sendikaların belli bir süre duraklamasına yol açsa da 1945 yılına gelindiğinde dünyada toplam 64 milyon sendikalı işçi vardı.
1929 da kapitalizmin yaşadığı birinci ekonomik krizin üzerinden henüz kırk yıl geçmişti ki bu kez 1968 yılında kapitalizm yeni ve büyük bir ekonomik krizin daha içine yuvarlandı. Kapitalizmin bu ikinci büyük krizi sonrası kapitalizmin krizden çıkış için devreye koyduğu yeni ekonomik politikalara karşı pek çok ülkede olduğu gibi Türkiye de de başta işçi sınıfı olmak üzere hemen tüm kesimler ile birlikte öğrenciler tarafından büyük gösteriler yapıldı.
Daha sonra 24 Ocak kararları olarak tarihe geçecek olan ekonomik programın ülkede uygulanmasının olanaklarının yaratılması için para militer güçler tarafından yapılan provakatif eylemler ve katliamlar sonucu yüzlerce yurtsever, aydın, demokrat ve yurtsever vatandaş öldürüldü. Ülkede yaratılan bu kaos ortamı sonrası 12 Eylül 1980 yılında askeri faşist cunta darbe yaparak yönetime el koydu. Yönetime el koyan darbecilerin ilk işi tek sınıf örgütü olan DİSK i kapatmak oldu. (sürecek)